logo

08 Haziran 2017

Zeytinyağlı yiyemem amaaaan…


Hülya Sezgin
hulyasezgin@hotmail.com

Bu yazımı 2003 yılında yazmışım ve anlıyorum ki bu ülkenin yararına her şey başkalarını rahatsız ediyor. ..
Sanırım beş ya da altı yaşlarındayım. Kabarık kloş etekli elbisemi giydim. Saçlarımı atkuyruğu yaptı annem, ucuna da kırmızı bir kurdele bağladı gene açmış gül gibi kabarığından. Ayağımda kırmızı rugan pabuçlarım. Kelebek gibiyim. Sevinçten uçuyorum. Elinden tuttum annemin, düğüne gidiyoruz. Çankırı’da o zamanlar düğün açıkhava sinemasında olurdu.  Yalnız kadınlar gelirdi düğüne. “Kör Hasan” lakaplı görme engelli bir şarkıcı amca çağırılırdı çalgıcı olarak. Bu amca elinde udu ön taraflara oturur, hem çalar, hem söylerdi. Görmüyor ya! Kadınlar rahat…

O günlerde moda bir türkü söylenirdi. İşte gene çalgıcı amca onu söylemeye başladı gittiğimiz düğünde de.

“Zeytinyağlı yiyemem amaaaan… basma da fistaaan giyemeeem aamaaaan…
Senin gibiii zaaaliiimeeeee… ben efendiiiim diyemeeeem aamaaan…”

Hasan amca udunun tellerine vurdukça vuruyor, kadınlar şakkıdı şakkıdı bir güzel oynuyor. Ben keyiften dört köşe… Az sonra üstümüze avuç avuç şeker atacaklar çünkü. Sandalyelerin arasından toplayacağım çokça. Hatta bazı teyzeler de kaptıkları şekerlerden bana verecekler. Ceplerimi tıka basa dolduracağım. E daha ne olsun o yaştaki çocuk için. Mutluluk bu!..

Benim öyle olur hep zaten. Bir şarkı dilime dolandı mı bütün gün onu söyler dururum. Hatta eski Türk filimlerinde de filmi seyrederken elimde kağıt kalem karanlıkta acele ile şarkı sözlerini yazardım. Sonra eve dönünce hep söylerdim. Elbet yazamadığım atladığım yerleri de kendime göre uydururdum…

Gene öyle oldu şarkıyı söylüyorum ama bu kez sözlerini anlamaya çalışıyorum
“Zeytinyağlı yiyemem…”
Hııımmm demek ki zeytinyağı iyi bir şey değil. Annem zeytinyağlı pişirirse yemiyorum.

“Basma da fistan giyemem amaaan…”
Rahmetli babam Sümerbank’tan çiçek desenli bir top basma alır annem ondan babanneme, kendisine, ablama ve bana elbise dikerdi. Kızılay dağıtmış gibi hepimiz bir örnek giyerdik elbiselerimizi. Sonra ablam isyan etti de babam farklı kumaşlardan ayrı ayrı kestirmişti elbiselik basmamızı. Hayatta artık basma elbiseyi giymem.Türküdeki kadın giymiyor ya! İyi bir şey olsa o giyerdi. Jarseler ne güzel… parlak parlak… ipek gibi kayıyor… Ondan isterim…

Aaah ah!.. Çocuk aklı işte… inanırdım… Oysa basma pamuklu, teri emer, sağlıklı… Jarse öyle mi ya! Ter emmez, üstelik terletir, sağlıksız naylon…

Geçtiğimiz günlerde okudum. Türkünün hikâyesini Prof.Dr. Kenan Demirkol ne güzel yazmış. Meğer işin içinde iş varmış. Buyurun okuyun:

“Marshal yardımının koşullarından biri Türkiye’nin ABD’den mısırözü yağı almasıdır.
Yine aynı dönemde yüz binlerce zeytin ağacı sökülerek bir katliam yapılır.
Türk insanı zeytinyağından soğutularak mısırözü yağına ve margarine alıştırılır.
Bursa yöresine ait bu türkü 2 Kasım 1954 tarihinde İhsan Kaplayan’ dan kaynak gösterilerek Muzaffer Sarısözen tarafından derlenmiştir (THM Repertuar numarası 1133).

Marshall Planı 2. Dünya Savaşı sonrasında 1947 yılında önerilen ve 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konan ABD kaynaklı bir ekonomik yardım paketidir.
Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülke, bu plan uyarınca ABD’den ekonomik kalkınma yardımı almıştır (wikipedia). ABD geçmişten beri dünyanın en büyük mısır üretici ülkesidir.
ABD birikmiş olan mısır dağlarını eritmenin bir yolu olarak mısırözü yağı ihracaatını keşfetmiştir.

Marshal yardımının koşullarından biri Türkiye’nin ABD’den mısırözü yağı almasıdır (Yeni Sömürgecilik Açısından Gıda Emperyalizmi, Osman Nuri Koçtürk, Toplum Yayınları, 1966).
Buna koşut olarak Türkiye’de ilk margarin fabrikası kurulur.

Yine aynı dönemde yüz binlerce zeytin ağacı sökülerek bir katliam yapılır. Kalan zeytin ağaçlarından elde edilen zeytinyağının büyük bölümü ABD tarafından Dolar karşılığı alınır ve mısırözü yağı TL karşılığı satılır.

Türk insanı zeytinyağından soğutularak mısırözü yağına ve margarine alıştırılır. Bu amaçla zeytinyağı “ısınırsa kanser yapar” gibi yalanlar uydurmaktan da geri kalınmaz.

Hâlbuki zeytinyağı halk ağzındaki deyişiyle dumanlaşma derecesi en yüksek (en zor yanan) sıvı yağlardan biridir.

Bununla da kalınmaz, kötülemek için tıpkı bugün yapılan halkla ilişkiler endüstrisi çalışmaları gibi “Zeytinyağlı yiyemem aman, basmadan fistan giyemem aman…” diye türkü sipariş edilir ve ülkenin en popüler türküsü yapılır.

Katı yağ/margarine mahkûm edilen halk, 20-30 yılda bir kaşık yağa bile muhtaç hâle getirilir.

Basma giyen kadınlar, plastik giysilerle tanıştırılır…”

İşte böyle ne acı değil mi? Merak ediyorum şimdilerde de HES RES hikayesi ile asırlık zeytin ağaçlarının sökülmesinin arkasından ne çıkacak acaba?

Etiketler: » » » » » » »
Share
281 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

#

Zeytinyağlı yiyemem amaaaan…” için 1 yorum

  1. recep : diyor ki:

    Zeytinyağlı yiyemem amaaaan…
    http://www.itvhaber.com/zeytinyagli-yiyemem-amaaaan.html#.WTmgQbzgOm4.twitter
    #Zeytinyağı #Zeytin #Yazar #Makale #HülyaSezgin #ZeytinAğacı #ZeytinyağlıYiyemem

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Manastır’ın ortasında var bir havuz… Makedonya…

    17 Eylül 2017 Yazarlar

    Balkanlarda pek çok ülkeye resim festivali ve çalıştayı için davetli gitmiş, gezmiş, oraları görmüştüm. Ancak Makedonya'ya kısmet olmamıştı ve çok merak ediyordum. Nihayet bu yıl Kavadarci Resim Festivali'nden davet geldi... Pek çok ülkeden katılan değerli ressamların yanı sıra Türkiye'den katılımcı olarak bu kez yalnız olmayacaktım. Tekirdağ'dan Vahit Akan, Bursa'dan Şaban Okan, Çanakkale'den Vahid Novruzov, Mersin'den Olga Eren ile Gülçin Öntaş, Bodrum'dan Yusuf Tarım, İzmir'den Zeynep Salman, Şefkat İşlegen ve ben... Olga ile İstanbul...
  • ADİL, OBJEKTİF ÖLÇME SİSTEMİ GELECEKSE; TEOG KALKSIN

    17 Eylül 2017 Yazarlar

    Erdoğan’ın açıklaması ile gündeme gelen TEOG'un kaldırılmasına olumlu bakan eğitimciler, adil ve objektif bir ölçme değerlendirme sisteminin gereğine de işaret ediyor. Recep Kenan/itvhaber.com Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, milyonlarca öğrenciyi ilgilendiren TEOG’un kaldırılması isteğini dile getirmesi eğitim camiasından tartışmaları ve arayışları da beraberinde getirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, TEOG sınavının kaldırılacağını açıkladığı TV programında konuyu Başbakan Binali Yıldırım'la görüşeceğini ifade etmişti. CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN BAŞB...
  • 7 Kardeşler dondurmacılı eski günler…

    15 Eylül 2017 Yazarlar

    Bu günlerde yaz yavaş yavaş yerini sonbahara terk ederken, çok sevdiğim dondurma ile olan anılarım canlandı. Yıl 1970’ler. On bir-on iki yaşlarındayım. O zamanlar, İzmir Halilrıfatpaşa’da doksanbeşin kahvenin orada oturuyoruz. Her gün saat 12.00 ile 13.00 arası triportör ile gelen 7 Kardeşler Dondurmacısı’nı bekliyorum. Yalnız ben değil, tüm aile ve bütün komşular. Büyük küçük herkes. O dönemler tek kanal radyo var yayın yapan. Adı bile TRT değil daha o zamanlar ve yalnız türkü ve Türk Sanat Müziği çalıyor. Herkesin evinde pikap da (plak-ç...
  • ÇERKEŞ “ÇANKIRI’NIN EN BÜYÜK İLÇESİNE YAKIŞIR FESTİVAL YAPTI”

    12 Eylül 2017 Yazarlar

    Çankırı’nın  en  büyük ilçesinin belediye başkanı. Sn Hasan SOPACI  bey efendi  Kurban Bayramını üçüncü günü. ÇERKEŞLİLERE ÇERKEŞ 13. KÜLTÜR HAYAVANCILIK VE BAL FESTİVALİ’Nİ  Çerkeş: Kent Meydanı ve etrafının tamamıyla dolup taştığı, 15000’e yakın katılımın gerçekleştiği geleneksel 13. Çerkeş Kültür Hayvancılık ve Bal Festivali coşkusunu Çerkeş belediye başkanı Sn Hasan SOPACI  lakabına yakışır “paşalar” gibi Çerkeş halkına  ikinci bayramı yaşattı. **** “FESTİVALLER KÜLTÜREL BİR ETKİNLİKTİR”. Festivalin gerçekleştiği bölgenin ismin duyul...