Kentsel Dönüşümde Vatandaşlara Hibe, Kredi ve Harç Avantajı

Türkiye’de kentsel dönüşüm sürecinin hızlandırılması amacıyla vatandaşlara yönelik destekler genişletiliyor. Hibe ve kredi imkanlarının yanı sıra taşınma ve kira yardımları ile vergi ve harç muafiyetleri de kentsel dönüşümde önemli kolaylıklar sağlıyor.

Özellikle İstanbul’un 39 ilçesini kapsayan “Yarısı Bizden” kampanyası, riskli yapılarını yenilemek isteyen vatandaşlara önemli finansman desteği sunuyor.

Yarısı Bizden’de toplam 1 milyon 875 bin lira destek

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen “Yarısı Bizden” kampanyası kapsamında, riskli konut sahiplerine yeni evlerini inşa etmeleri için 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira taşınma desteği sağlanıyor.

Böylece konut başına verilen toplam destek 1 milyon 875 bin liraya ulaşıyor.

Destekten yararlanan hak sahipleri, konutlarını yüklenici firmalar aracılığıyla yeniden inşa ettirebiliyor.

İş yeri sahipleri için de benzer bir destek modeli uygulanıyor. Bir dükkan veya iş yeri için 437 bin 500 lira hibe, 437 bin 500 lira kredi ve 125 bin lira taşınma desteği veriliyor. Hak sahibinin diğer her bir dükkanı için ise 875 bin liraya kadar kredi imkanı sunuluyor.

Büyük dönüşümlerde TOKİ ve Emlak Konut devrede

Site ve benzeri büyük ölçekli, alan bazlı dönüşümlerde ise inşaat çalışmalarını TOKİ veya Emlak Konut üstlenebiliyor.

Bu modelde her hak sahibi için 875 bin lira hibe ve 125 bin lira taşınma desteği sağlanıyor. Hibe tutarı inşaat maliyetinden düşülürken, kalan borç uzun vadeli ve uygun ödeme koşullarıyla taksitlendiriliyor.

Kampanyadan yararlanma süresi genişletildi

“Yarısı Bizden” kampanyasıyla ilgili yapılan son düzenlemeyle, vatandaşların süreçte hak kaybı yaşamalarının önüne geçilmesi amaçlandı.

Buna göre 31 Aralık 2026 tarihine kadar riskli yapı ilan edilen bağımsız bölümler, kampanyanın diğer şartlarını taşımaları halinde desteklerden yararlanabilecek.

Düzenleme, riskli yapıların tespiti, yıkımı, ruhsat işlemleri, kat irtifakı ve hak sahipliği belirleme gibi süreçlerin zaman alması nedeniyle vatandaşların kampanya dışında kalmasını önlemeyi hedefliyor.

İstanbul’da 3 milyon liraya kadar dönüşüm kredisi

Kentsel dönüşüm kapsamında İstanbul’da vatandaşlara sunulan bir diğer önemli imkan ise İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) kapsamında sağlanan finansman desteği.

Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen proje kapsamında, ev ve iş yerlerini yenilemek isteyenlere 3 milyon liraya kadar kredi imkanı sunuluyor.

Kredide ilk yıl ödemesiz dönem, 180 aya kadar vade ve aylık yüzde 0,69 faiz oranı uygulanıyor.

Bazı vatandaşlara ise ek faiz indirimi sağlanıyor. Riskli yapıdaki bağımsız bölüm dışında başka konutu bulunmayan maliklerin yanı sıra orta ve düşük gelirli haneler, emekliler, en az yüzde 40 engelli vatandaşlar, şehit aileleri, harp ve vazife malulleri, dul ve yetimler ile hanehalkı reisi kadın olan haneler indirimlerden yararlanabiliyor.

Binanın enerji verimliliği de faiz indiriminde dikkate alınıyor. A sınıfı enerji kimlik belgesine sahip binalarda yıllık yüzde 0,50, B sınıfı binalarda ise yıllık yüzde 0,25 indirim uygulanıyor. Şartları birden fazla kategoride karşılayan hak sahiplerinde toplam indirim yıllık yüzde 1,25’e kadar çıkabiliyor.

Proje 6 ili kapsıyor

İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi ilk etapta İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ illerinde uygulanıyor.

Projenin amacı, riskli yapıların depremlere ve iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı hale getirilmesini sağlamak.

Krediye başvuracak vatandaşlarda devam eden icra, takip veya haciz kaydının bulunmaması şartı aranıyor. Ayrıca kredi taksitinin belgelenmiş hanehalkı aylık gelirinin yüzde 70’ini aşmaması gerekiyor.

Başvuru ve irtibat ofisleriyle ilgili bilgilere Bakanlığın kentseldirenclilik.csb.gov.tr internet adresinden ulaşılabiliyor.

Yapı ruhsatı ve iskan harçlarında kolaylık

Kentsel dönüşümde vatandaşlara sağlanan avantajlar yalnızca hibe ve kredilerle sınırlı değil.

Dönüşüm kapsamında yeniden yapılacak binalarda yapı ruhsatı harcı konusunda çeşitli indirim ve muafiyetler uygulanıyor. İnşaat tamamlandıktan sonra alınan yapı kullanma izin belgesi (iskan) için ödenen harçlarda da belirli şartlar kapsamında muafiyet sağlanabiliyor.

Tapu, noter ve damga vergisi avantajları

Kentsel dönüşüm kapsamında tapu harcı konusunda da önemli kolaylıklar bulunuyor.

Riskli yapı tespiti yapıldıktan sonra kat irtifakı kurulana kadar bağımsız bölümünü satmak isteyen mülk sahipleri için belirli şartlarla yüzde 4 oranındaki alım-satım harcında istisna uygulanıyor.

Ayrıca dönüşüm kapsamında yüklenicinin hak ettiği bağımsız bölümlerin ilk satışında da tapu harcı avantajı bulunuyor.

Dönüşüm sürecindeki bazı noter sözleşmeleri ve resmi işlemler de noter harcı ve damga vergisinden muaf tutulabiliyor.

Belediyeler tarafından alınan bazı imar ve işlem harçlarında da kentsel dönüşüm kapsamında muafiyet uygulanıyor. Bu muafiyetler genel olarak mevcut inşaat alanının 1,5 katına kadar olan bölüm için geçerli olurken, bunun üzerindeki ilave alanlarda normal harçlar uygulanıyor.

KDV ve kira yardımı da sağlanabiliyor

Kentsel dönüşüm projelerinin niteliğine ve şartlarına göre KDV konusunda da çeşitli istisna ve indirimler uygulanabiliyor.

Bunun yanı sıra 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapılarını tahliye eden hak sahipleri ile belirli şartları taşıyan kiracılara kira veya tahliye yardımı yapılabiliyor. Yardım tutarları illere göre değişirken, ödemeler dönemsel olarak güncelleniyor.

Kentsel dönüşümde vatandaşın yükü azaltılıyor

Hibe, kredi, taşınma ve kira yardımlarının yanı sıra tapu, ruhsat, iskan, noter ve damga vergisi gibi kalemlerde sağlanan avantajlar, kentsel dönüşümün vatandaş açısından maliyetini azaltmayı hedefliyor. Özellikle İstanbul’da riskli yapıların yenilenmesine yönelik desteklerin önümüzdeki dönemde dönüşüm sürecinin hızlandırılmasında önemli rol oynaması bekleniyor.