FELSEFE VAZGEÇİLMEZDİR

Coşkun Özdemir

prof.coskunozdemir@gmail.com

40’lı yıllarda lisede felsefe dersimiz vardı. Çok sevmiştim o dersi. Olgunluk imtahanın da seçim yapabiliyorduk. Ben felsefeyi seçtim ve imtahana ondan girdim. Daha sonraki yıllarda #BertrandRussel’in ”Felsefe Meseleleri” kitabını okumuştum. İlgim böyle derinleşti. Düşünerek yaşayan bir insanın felsefesiz yapamayacağını çok iyi anladım.

AYDINLANMA EN BÜYÜK YOKSUNLUĞUMUZ

Yazık ki bugün Türkiye eğitiminde felsefeye önem verilmiyor. Onsuz bir eğitim ülkeyi çıkmaza sokacaktır. Bazı İslamcı gruplar felsefe eğitimine karşı çıkarlar. İlk Avrupa’ya çıkışım, 30 yaş civarında olmuştur. Belçikalı bir profesör bana “avicennayı” okur musunuz diye sormuştu. Bilmiyordum, kimdir o diye sordum. İbn-i Sina imiş. Avrupalı onu böyle anıyor. Onu bir çok defa tercüme ettiklerini öğrendim.

Avrupalı islam filozoflarını tanıyor onları okuyordu. İbn-i Haldun, İbn-i Rüşt, Farabi, El kindi, Biruni’den başkaları da var. Onlar Antik Yunan eserlerini Arapça’dan tercüme ediyor ve yayıyorlardı. Felsefe soru sormaktır, merak etmektir, aramaktır, kuşkulanmaktır, tartışmaktır. İslamda yasaktır bunlar ama bu saydığım isimler hem müslüman hem felsefecidirler. Avrupa onlardan yararlanmıştır. Çeşitli kaynaklarda ifade edildiği gibi Avrupa’nın reform ve rönesansında ilham kaynağıdırlar. Avrupa o yıllarda (10-14 yüzyıllar) kilisenin baskısı zulmü altındadır. Sonra Copernicus, Kepler, Galileo çıkar ortaya.

Osmanlı bu aydınlanmacılardan yararlanmaz. Bu filozofları rahat bırakmazlar. Eziyet ederler suçlarlar. Yine ünlü bir müslüman İmamı #Gazali ünlü fetvayı verir. İçtihat kapısı kapanmıştır. Kuran varken soru sormak tartışmak aramak, şüphe etmek olamaz. İmam Gazali yasakları ile İslam dünyasını karanlığa sürüklemiştir. Osmanlı yazık ki İmam Gazali tarafında olmuştur.

Avrupa’da daha 12. yüzyılda ilk üniversiteler kurulduğuna göre acaba felsefeden tümü ile uzak mıydılar?

Bunu ünlü felsefecimiz Betül Çotuksöken’e sordum. “Hayır” diyor Çotukkesen, Avrupa’da Aristo’yu kesintisiz izleyenler vardı. William Ockham, Boethius, Abelardus bunlar arasında.

Osmanlı’nın hele Fatih gibi bilime kitaba önem veren kütüphane sahibi bir padişahın İmam Gazali tarafını tutması Türk milleti için büyük talihsizliktir. Osmanlı felsefeden ve bilimden uzak kalmıştır.

Biz bilimle felsefe ile ancak Atatürk’le temasa geçebilmişizdir ama onları benimsemek kolay olmamıştır. Orta doğuya aydınlanmayı aklı bilimi getiren Atatürk’ten yararlanmayı bilemediklerini büyük bir üzüntüyle karşılarım.

Felsefe günü kutlu olsun!

Prof.Dr. Coşkun Özdemir